Budowla ta, której nazwę – Dom Mniszek nadali hiszpańscy konkwistadorzy, wzniesiona została przez Majów w południowej części miasta jeszcze przed przybyciem Tolteków. Edificio de las Monjas stanowi wielki kompleks budowli wznoszonych w wielu fazach. Głowna budowla, wzniesiona na podstawie o długości 60 m. i szerokości 30 m., składa się z wysokiej prostokątnej budowli o zaokrąglonych rogach i niemal pionowych ścianach. Od strony północnej na płaski dach prowadzą szerokie schody, a na wzniesionej w ten sposób platformie zbudowany został pałac, którego zwrócona na północ fasada ozdobiona jest czterema przeciwbieżnymi meandrami schodowymi, znajdującymi się przed rzędem okrągłych filarów. Fasady boczne zdobione są mozaiką z prętowych krat. Dach ma typową dla budowli z Palenque formę mansardową. Niegdyś na tarasie dachowym znajdował się jeszcze jeden budynek, z którego zachowały się jedynie resztki.

Dobudowa usytuowana po wschodniej stronie kompleksu budowli, wzniesiona została w stylu stanowiącym kombinację klasycznej sztuki budowlanej charakterystycznej dla stylów Puuc i Chenes. Drzwi na osi środkowej przypominają rozwartą paszczę węża (ponad drzwiami widoczne są hakowate „zęby potwora”), a ściany i rogi budowli pokrywa fryz składający się z masek Chaca. Nad drzwiami przedstawiona została w środku aureoli postać ze skrzyżowanymi nogami i bogatym pierzastym nakryciem głowy, przypominająca władcę przedstawionego w Pałacu Gubernatora w Uxmal.

„Mur czaszek” składa się z kwadratowej platformy połączonej z niższym, bardzo długim tarasem, którego całą ścianę zdobi fryz reliefowy przedstawiający ludzkie czaszki. Cała budowla zdobiona jest setkami takich czaszek, należących do złożonych w ofierze jeńców wojennych lub zawodników drużyny, która przegrała grę w pelotę.

Dziewięciostopniowa, symetryczna piramida o wysokości 25 m., wzniesiona została na kwadratowej powierzchni o długości boku 55 m., zaś cała budowla zajmuje powierzchnię ponad 3000 m2. Do górnej platformy prowadzą z czterech stron osiowe schody z belkami policzkowymi. Dolne końcówki belek po stronie północnej przedstawiają ogromne rozwarte paszcze pierzastych węży. Dziewięć spadzistych tarasów piramidy zdobią motywy meandrów, symbolizujące prawdopodobnie zwinięte korpusy pierzastych węży.

Konstrukcja piramidy nawiązuje do kalendarza Majów: każdy z dziewięciu poziomów rozdzielają schody (co odpowiada 18 dwudziestodniowym miesiącom w roku), cztery ciągi schodów liczą po 91 stopni każdy (dodając górną platformę otrzyma się równą ilości dni w roku liczbę 365), a na każdej fasadzie mieszczą się 52 płaskie kasetony (symbolizujące „wiek majów”, czyli cykl 52 lat). W czasie wiosennej i jesiennej równonocy na ścianie północnych schodów gra światła i cienia tworzy iluzję „efektu pełzającego węża”.

Do świątyni (przesuniętej delikatnie ze środka górnej platformy w stronę południową, prawdopodobnie w celu uzyskania przed wejściem usytuowanym od strony północnej miejsca na odprawianie ceremonii), prowadzi portal podzielony dwoma okrągłymi filarami. Podpory przedstawiają ciała węży, których rozwarte paszcze tworzą podstawę, zaś ogony uzbrojone w rogowe grzechotki grzechotnika wiją się przed fryzem nad wejściem. Za wejściem znajduje się przesklepiony, równoległy do wejścia przedsionek prowadzący do wnętrza kwadratowej świątyni. Sufit wzmacniają dwa środkowe filary, na których spoczywają architrawy z drzewa zapote. Przestrzenna cella jest trzynawowa, sklepienie wspiera się na czterech filarach. Wzdłuż trzech pozostałych ścian celli biegnie korytarz z drzwiami otwierającymi się na schody wschodnie, południowe i zachodnie. Z korytarza nie ma jednakże bezpośredniego wejścia do celli.

Wewnątrz piramidy odkryto starszą piramidę, pochodzącą z przełomu X i XI wieku, całkowicie zabudowaną późniejszą konstrukcją. Do świątyni od strony północnej prowadziły schody, zaś w jej wnętrzu znajdowały się dwie równolegle ułożone przesklepione komnaty. Na wprost wejścia stał stół ofiarny w kształcie ludzkiej postaci – rzeźby mężczyzny z podkurczonymi nogami, leżącego na plecach i wspartego na łokciach, z płaską czarką umieszczoną na jego brzuchu, służącą do przyjmowania darów ofiarnych – serc wyrwanych jeńcom. Posągi tego typu określa się mianem chac-mool, od nazwy króla o tym imieniu, z którym początkowo kojarzono ten posąg. W tylnej komnacie świątyni zabudowanej piramidy odnaleziono kamienny tron w postaci jaguara, tzw. tron Czerwonego Jauguara. Kamień, z którego wykonany jest tron pomalowany jest na czerwono oraz inkrustowany kawałkami zielonego nefrytu, przedstawiającymi plamy na skórze zwierzęcia. Jaguar ma głowę odrzuconą na bok, co sprawia że wchodząca osoba patrzyła wprost w jego paszczę i wyłupiaste oczy wykonane z pirytu.

M E K S Y K

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

NAPISZ

nAPISZ DO MNIE

Lorem ipsum

podróże Peru Lima zwiedzanie

Zgodnie z przekazem źródłowym spisanym przez ludność autochtoniczną na początku konkwisty, Chichén Itzá zostało założone przez przybyły z zachodu lud Itzá. Ośrodek był zamieszkany dużo wcześniej, prawdopodobnie już przed naszą erą, ale charakter miejski uzyskał dopiero w końcu okresu klasycznego. Nazwa miasta oznacza „miejsce w pobliżu studni ludu Itzá”.

Pomiędzy 415 a 435 r.n.e. powstały pierwsze budowle, wzniesione w kombinacji stylów Puuc i Chenes. Około roku 500 wybudowane zostały: la Iglesia, el Akab-Dzib, la Casa Colorada, la Casa del Ciervo i el Edificio de las Monjas.

Itzowie podbili miasto w końcu okresu klasycznego, wprowadzając kult Kukulkána oraz szereg nowych elementów kulturowych, które wymieszały się z miejscową tradycją tworząc specyficzny obszar kulturowy określany często mianem maya-yucateco.

Wraz z przybyciem Tolteków, którzy podbili miasto około 987 r.n.e., powstał nowy styl architektoniczny, łączący tradycyjne style majańskie z elementami zaszczepionymi przez zdobywców. Wypędzeni z Tuli Toltekowie, pod dowództwem władcy Ce Ácatla Topiltzina (Quetzalcoatla), znaleźli schronienie dopiero na północnym Jukatanie i osiedlili się w Chichén Itzá, po uprzednim podbiciu tego miasta. Po podboju wzniesione zostały budowle nawiązujące stylem do kultury tolteckiej: el Juego de Pelota, el Caracol oraz świątynie: Templo de los Jaguares i Templo del Hombre Barbado.

W architekturze z tego okresu często pojawiają się motywy pierzastego węża Quetzalcoatla (w szczególności na kolumnach i pilastrach) oraz posągi Chac Moola. Symbolika ta w jasny sposób wskazuje na wpływy tolteckie w Chichén Itzá.

Pomiędzy 1185 a 1204 r. miasto zostało podbite przez władców z Mayapán, którzy wprowadzili w nim kult słońca oraz ognia. Charakterystycznymi budowlami wzniesionymi w tym okresie są: el Templo de Venus, el Tzompantli, el Mercado, el Grupo de las Mil Columnas oraz el Castillo w swoim ostatnim kształcie, który możemy podziwiać obecnie. Wraz z pojawieniem się Mayapán jako nowego ośrodka władzy na półwyspie, Chichén Itzá zostało stopniowo opuszczone przez mieszkańców. Chociaż w późniejszym okresie ośrodek, a zwłaszcza święta cenote oraz el Castillo, funkcjonował jako cel pielgrzymek i miejsce odprawiania ceremonii, okres świetności miasta przeminął bezpowrotnie.

Budowle wzniesione w Chichén Itzá przed przybyciem zdobywców z Wyżyny Meksykańskiej, pod względem architektonicznym nawiązywały do stylu z regionu Puuc. Zdobione są one często, podobnie jak w Uxmal, Kabah, Labná czy Sayil, fryzami z okrągłymi filarami, maskami Chaca oraz prętowymi kratami.

Wpływy tolteckie w sposób istotny zmieniły tradycyjną sztukę budowlaną Majów. W społeczeństwie tolteckim ton nadawały zakony wojowników – Orła, Jaguara oraz Kojota, o czym świadczą m. in. płaskie reliefy dekorujące budowle majańsko-tolteckie w Chichén Itzá: czaszki jeńców złożonych w ofierze bogom, orły i jaguary pożerające ludzkie serca, czy uzbrojeni wojownicy pokazujący odcięte głowy wrogów. Świątynie służące za miejsce spotkań zakonów wojowników nie były znane w obszarze kulturowym Majów przed przybyciem Tolteków. Świątynie straciły zatem charakter miejsc, do których dostęp mieli tylko kapłani i władcy. Architektura majańsko-toltecka na Jukatanie jest sztuką budowlaną, w której wzajemnie przenikają się techniki i formy tych dwóch różnych obszarów kulturowych.

Meksyk, Chichén Itzá

Chichén Itzá – Templo de los Guerreros – widok ze szczytu Świątyni Wojowników – na pierwszym planie fragment podpory, dalej figura Chac – mool, w tle dziewięciostopniowa piramida El Castillo
El Castillo
Chichén Itzá – El Castillo – dziewięciostopniowa piramida o wysokości 25 m., wzniesiona  na kwadratowej powierzchni o długości boku 55 m., zaś cała budowla zajmuje powierzchnię ponad 3000 m2. Do górnej platformy prowadzą z 4 stron osiowe schody z belkami policzkowymi
Chichén Itzá – Tzompantli – „mur czaszek” składający się z kwadratowej platformy połączonej z niższym, bardzo długim tarasem, którego całą ścianę zdobi fryz reliefowy przedstawiający ludzkie czaszki.
El Osario (Tumba del Gran Sacerdote)

Grób wielkiego kapłana sprawia wrażenie mniejszej wersji Piramidy Kukulkána. Belki policzkowe wszystkich czterech ciągów schodów kończą się symbolami pierzastych węży z rozwartymi paszczami. Budowla znana jest również pod nazwą Dom Kości.

Tzompantli

Kompleks budowli wzniesiony w stylu tolteckim, w bezpośrednim nawiązaniu do Pirámide B w Tuli. Templo de los Guerreros składa się z niskiej piramidy, na której platformę prowadzą szerokie schody. Przed portalem celli stoi wielka figura Chac-mool, będąca stołem ofiarnym w kształcie ludzkiej postaci, trzymającej czarkę ofiarną na brzuchu. Na portalu znajdują się dwie podpory w kształcie węży z rozwartymi paszczami i zakrzywionymi do przodu końcami ogonów, na których wspiera się nadproże drzwiowe. Piramida wznosi się na czterech stopniach, zbudowanych w stylu talud-tablero. Tablice nad spadami zdobione są symbolami zakonu wojowników Orła i Jaguara oraz obrazami z życia religijnego. Do podnóża schodów prowadzących do górnej platformy wiedzie droga przez trójprzęsłową halę z filarami, do której z kolei prowadzi portal podzielony trzema filarami. Dach hali nie zachował się, jednakże udało się ponownie ustawić na swoim miejscu około 60 filarów. Od strony południowo-wschodniej kompleks graniczy z Grupo de Mil Columnas.

Wszystkie elementy budowlane i zdobnicze nawiązują do Pirámide B w Tuli. Również tam przed cellą stoi figura Chac-mool, w portalu znajdują się podpory w kształcie węży, na których zakrzywionych ogonach wspierają się architrawy, a podesty piramid zdobią obrazy orłów i jaguarów. Wewnątrz Templo de los Guerreros odkryto mniejszą, starszą budowlę, z portalem na kamiennych filarach połączonym z charakterystycznymi majańskimi sklepieniami. Krycie dachem wielkich wnętrz zrodziło się z potrzeby wzniesienia wielkich pomieszczeń na zebrania dla tolteckich zakonów wojowników. Hala filarowa przed Templo de los Guerreros ma powierzchnię 600 m2, ponadto łączyły się z nią szerokie hale Grupo de Mil Columnas – w sumie pokryta przestrzeń zajmowała niemal 3000 m2. Betonowe sklepienia spoczywające na drewnianych architrawach nie wspierało się wprawdzie na tysiącu kolumnach, lecz na co najmniej 200 podporach. Innowacje architektów z Chichén Itzá polegały na łączeniu licznych podpór z wielkimi kamiennymi sklepieniami znanymi z architektury majańskiej. W majańsko-tolteckich budowlach betonowe sklepienia wspornikowe nie spoczywały na murach, lecz na rzędach drewnianych podpór i znajdujących się nad nimi drewnianych poprzecznych belkach.

Chichén Itzá – Templo de los Guerreros (Świątynia Wojowników) – kompleks budowli wzniesiony w stylu tolteckim, w bezpośrednim nawiązaniu do Pirámide B w Tuli,
Templo de los Guerreros i Grupo de Mil Columnas

Przypominająca kaplicę czworokątna budowla z jedną komnatą i z jednymi drzwiami. Dolna część ściany pozbawiona jest ozdób, choć prawdopodobnie niegdyś nawet kamienne oblicowanie murów pokryte było warstwą stiuku, bieloną mlekiem wapiennym. Fryz tworzy meandrowa listwa znajdująca się poniżej wielkich masek Chaca, z których jedna znajduje się nad drzwiami, a reszta na rogach budowli. Ponad głównym gzymsem wznosi się wysoki, ozdobny grzebień, którego koronkowa dekoracja powtarza motyw fryzu – meandry i maski Chaca. Zarówno dekoracja fasady dobudowy, jak też fryz i grzebień ”kościoła” pokryte były stiukiem i pomalowane. Być może architekci z Chichén Itzá chcieli w ten sposób zakryć czarne paski, charakterystyczne dla używanego tam kamienia.

Chichén Itzá – La Iglesia – przypominająca kaplicę czworokątna budowla z jedną komnatą i z jednymi drzwiami. Dolna część ściany pozbawiona jest ozdób, choć prawdopodobnie niegdyś nawet kamienne oblicowanie murów pokryte było warstwą stiuku, bieloną mlekiem wapiennym. Fryz tworzy meandrowa listwa znajdująca się poniżej wielkich masek Chaca, z których jedna znajduje się nad drzwiami, a reszta na rogach budowli
 La Iglesia

Budowla służąca jako obserwatorium astronomiczne, mająca nietypową dla obszaru kulturowego Majów formę cylindryczną. Hiszpańska nazwa caracol (ślimak) pochodzi od kręconych schodów znajdujących się wewnątrz wieży. Okrągła wieża, na której szczyt prowadzą dwa rzędy schodów, składa się z dwóch nałożonych na siebie platform – dolnej o wymiarach 75x57 m. i górnej, mierzącej 26x30 m. Wieża usytuowana jest na podstawie o średnicy 18 m., zaś bryła budynku ma średnicę 14 m. i wysokość 11 m. Nad potężnym gzymsem zachowały się resztki fryzu, z którego maski Chaca skierowane są na cztery strony świata. Na dachu usytuowane są resztki mniejszej wieży, która niegdyś tworzyła wyższą kondygnację budowli.

Skierowane na cztery strony świata drzwi wejściowe prowadzą do przesklepionego korytarza, biegnącego pierścieniowato wokół ściany zewnętrznej. Dalsze cztery nierównolegle ustawione drzwi otwierające się na taras prowadzą przez ścianę wewnętrzną korytarza do leżącego z tyłu, równoległego okrągłego korytarza, który okala rdzeń masywnego muru. W murze tym znajdują się wąskie, kręcone schody, od których pochodzi nazwa budowli i które prowadzą do komnat małej, najwyższej wieży, w której ścianach znajdują się wąskie otwory służące majańskim astronomom do obserwacji gwiazd. Pomimo że część komnaty z otworami zapadła się, to jednak na podstawie trzech zachowanych otworów dowiedziono dawnej funkcji obserwatorium, uchodzącego powszechnie za jedno z najważniejszych dzieł kultury Majów.

Symulowane obserwacje wykazały, że linia pomiaru horyzontu przebiegająca przez pierwszy z trzech zachowanych otworów przecinała horyzont dokładnie na południu, linia przechodząca przez drugi otwór w punkcie, w którym 21 marca zachodzi księżyc, zaś linia przebiegająca przez trzeci otwór wskazywała dokładnie miejsce zachodu słońca podczas równonocy (21 marca i 21 września). Patrząc z lewej wewnętrznej przez prawą zewnętrzną krawędź tego samego otworu można było zobaczyć punkt zachodu słońca w dniu przesilenia letniego 21 czerwca. Dzięki wytrwałemu powtarzaniu obserwacji przez całe stulecia, Majowie osiągnęli zadziwiająco dokładne wyniki obserwacji astronomicznych.

Chichén Itzá – El Caracol – wąskie, kręcone schody, od których pochodzi nazwa budowli, prowadzą do komnat małej, najwyższej wieży, w której ścianach znajdują się wąskie otwory służące majańskim astronomom do obserwacji gwiazd. Pomimo że część komnaty z otworami zapadła się, to jednak na podstawie trzech zachowanych otworów dowiedziono dawnej funkcji obserwatorium, uchodzącego za jedno z najważniejszych dzieł kultury Majów
El Caracol

W Chichén Itzá, leżącym na podłożach krasowych, znajdują się dwie wielkie, otwarte niecki - naturalne studnie określane jako cenotes. Powstały one w miejscach pęknięcia płyty wapiennej, przez którą dostawała się woda deszczowa. Jedna ze studni zaopatrzała miasto w wodę, druga służyła jako miejsce składania ofiar bogom i traktowana była jako wejście do świata podziemnego. Podczas suszy ofiarowywano tam bogom młode kobiety, rzadziej mężczyzn, a czasami nawet małe dzieci.

Chichén Itzá – Cenote Sagrado – wielka, otwarta niecka wapienna, naturalna święta studnia służąca jako miejsce składania ofiar bogom i traktowana jako wejście do świata podziemnego
Cenote Sagrado
Plataforma de las Águilas y los Jaguares

Ściany tej platformy zdobią reliefy przedstawiające jaguary i orły pożerające ludzkie serca. Budowla służyła prawdopodobnie jako ołtarz ofiarny dla tolteckich zakonów wojowników Orłów i Jaguarów.

Plataforma de Venus

Platforma zdobiona reliefami związanymi z kultem planety Wenus. Majowie czcili Wenus zarówno jako Gwiazde Poranną, jak też Gwiazdę Wieczorną. Platforma, na którą prowadzi 14 schodów, była miejscem odprawiania rytuałów i składania ofiar.

El Mercado

Od strony południowej Grupo de Mil Columnas znajduje się krużganek długości 75 m., którego murowana tylna ściana ma tylko jedne drzwi, prowadzące do pomieszczenia w kształcie atrium. Na środku kwadratowego pomieszczenia znajduje się kwadratowa kolumnada, znakująca otwarty dziedziniec wewnętrzny - rodzaj basenu. Dachy belkowe korytarza wspierające się na ścianie zewnętrznej i bardzo wysokich filarach były prawdopodobnie pokryte słomą palmową. Budowla ta pełniła funkcję miejsca zebrań wojowników.

Główne boisko do gry w pelotę (w mieście było ich 8), mierzące 168 m. długości i 70 m. szerokości, jest największą tego rodzaju budowlą w całej Mezoameryce. Właściwe pole gry miało powierzchnię 7000 m2 i tradycyjną formę rzymskiej cyfry I – na obu końcach wąskiego, długiego pola przyłączone były poprzecznie do nich krótsze pola zewnętrzne. Pola środkowe ograniczały wąskie, masywne ławki kamienne oraz mury o wysokości 8 m., których szeroka, płaska górna strona służyła jako trybuna dla widzów. Do boiska od wschodniej przyłączona jest budowla zwana Templo de los Jaguares, zwrócona w kierunku boiska. Dwie trybuny z przesklepionymi wnętrzami na północnym i południowym końcu boiska były prawdopodobnie zarezerwowane dla zwierzchników polityczno – religijnych miasta. Spadziste przednie części masywnych kamiennych ławek znajdujących się na końcach boiska zdobią płaskie reliefy informujące o odbywających się na nim grach. Z prawej i lewej strony do okrągłego ołtarza zbliżają się wspaniale uzbrojeni mężczyźni w hełmach, na ołtarzu spoczywa zaś trupia czaszka. Na czele lewego orszaku widoczna jest figura trzymająca w prawej ręce kamienny nóż, zaś w lewej ściętą głowę mężczyzny, który widoczny jest po drugiej stronie ołtarza w pozycji klęczącej, z krwią tryskającą z szyi.

Na wysokości 7 m. powyżej tych reliefów, mniej więcej w połowie boiska znajduje się ustawiona pod kątem 90 stopni do muru kamienna obręcz opadająca na obie przednie ściany murów trybuny. Zadaniem zawodników było uderzenie piłki w taki sposób, by przeleciała przez te otwory, wykonane w kształcie dwóch splecionych ze sobą węży. Piłki nie można było odbijać rękoma, ani stopami.

Chichén Itzá – Juego de Pelota – główne boisko do rytualnej gry w piłkę (w mieście było ich 8), mierzące 168 m. długości i 70 m. szerokości, największa tego rodzaju budowla w całej Mezoameryce. Właściwe pole gry miało powierzchnię 7000 m2 i tradycyjną formę rzymskiej cyfry I
Juego de Pelota
Templo de los Jaguares

Templo de los Jaguares, usytuowana na południowym końcu wschodniego muru trybuny, wznosi się nad boiskiem wraz z portalem podzielonym przez dwie podpory w kształcie węży. Rozwarte paszcze węży spoczywają na ziemi, natomiast cylindryczne, okrągłe filary wznoszą się w górę i na nich wspiera się architraw, wokół którego zakrzywiają się ogony z grzechotkami, skierowane przy fasadzie w górę. Przez portal Templo de los Jaguares wchodzi się do przedsionka, za którym leży na wpół zaciemniona cella. Sklepienie zdobią freski przedstawiające sceny walki.

Portal Małej Świątyni Jaguarów, zbudowanej poniżej dużej świątyni, przy tylnej ścianie muru trybuny, podzielony jest dwoma filarami i zajmuje całą szerokość budynku. Na progu pomiędzy oboma filarami znajduje się kamienny ołtarz (lub tron) w kształcie jaguara. We wnętrzu znajdują się reliefy odnoszące się do kultu, któremu poświęcone było to miejsce i symbolizują obecność bogów przy grze w piłkę. Płaskie reliefy ukazują toltecką wędrówkę.

Templo del Barbado

Budowla wzniesiona na północnym krańcu boiska zwana jest Świątynią Brodatego Człowieka. W jej wnętrzu znajduje się kilka zdobionych rzeźbieniami filarów oraz reliefy przedstawiające kwiaty, ptaki i drzewa.

Chichén Itzá – dobudowa usytuowana po wschodniej stronie kompleksu budowli nazwanego przez Hiszpanów Edificio de las Monjas (Dom Mniszek), wzniesiona w stylu stanowiącym kombinację stylów Puuc i Chenes. Drzwi na osi środkowej przypominają rozwartą paszczę węża, a ściany i rogi budowli pokrywa fryz składający się z masek boga deszczu Chaca. Nad drzwiami przedstawiona została wewnątrz aureoli postać ze skrzyżowanymi nogami i bogatym pierzastym nakryciem głowy
Edificio de las Monjas
Akab-Dzib

Nazwa tej wzniesionej w stylu Puuc budowli w języku Majów oznacza „niejasne pismo”. Jest to najstarsza zbadana konstrukcja w Chichén Itzá, jej środkowe komnaty datowane są na II w.n.e. Nadproże drzwi znajdujących się w południowej ścianie przedstawia kapłana z pokrytą hieroglifami wazą.