Cuadrángulo de las Monjas to kompleks wzniesiony w całości na sztucznej platformie, składający się z czterech budowli (pałaców), położonych na planie trapezu. Odległość pomiędzy otaczającymi dziedziniec budowlami wynosi 65 m. (z północy na południe) oraz 85 m. (ze wschodu na zachód).

Od strony południowej do platformy, na której wznoszą się budowle, prowadzą schody o szerokości 80 m. Każde z ośmiu otworów drzwiowych w południowej fasadzie pałacu prowadzi do poszczególnych komnat. Na środku fasady znajduje się wysoka, przesklepiona brama przypominająca łuk triumfalny, prowadząca do dziedzińca wewnętrznego. Sklepienie wykonane jest z masywnego odlewanego betonu, za oszalowanie zaś służyła okładzina z ociosanego kamienia. Do przesklepionej bramy prowadzą schody, wznoszące się na wysokość 4-5 m., gdzie znajduje się wewnętrzny dziedziniec. Po jego wschodniej i zachodniej stronie biegną schody prowadzące do położonych ok. 2 m. wyżej pałaców. Na wprost łuku znajdują się kolejne schody prowadzące do zbudowanego wyżej czwartego pałacu.

Budowle północna i południowa mają po 85 m. szerokości, pałac wschodni mierzy 50 m., zaś zachodni 55 m. Budowle nie są ze sobą połączone, a zgrupowane są wokół otwartego w czterech rogach dziedzińca. Wszechobecnym motywem są nałożone na siebie maski boga deszczu Chaca, zwłaszcza w narożnikach budowli.  

Legenda głosi, że piramida została wzniesiona w przeciągu dwóch tygodni przez potężnego karła – czarownika. Pełen wdzięku eliptyczny kształt piramidy, jak również różne kąty nachylenia schodów wschodnich i zachodnich sprawiają, że Piramida Czarownika jest jedną z najniezwyklejszych budowli Ameryki prekolumbijskiej. Ogromne wrażenie sprawia również gra światła i cienia na krzywoliniowej konstrukcji piramidy.

La Casa del Adivino tworzy spłaszczony stożek o zaokrąglonych rogach, na którego szczyt prowadzą z dwóch stron schody – po stronie zachodniej strome, ozdobione maskami Chaca, po stronie wschodniej szersze, prowadzące do Świątyni IV na najwyższej platformie. Cała piramida od podstawy do dachu tej świątyni mierzy 45 m. wysokości. Zarówno piramida, jak i świątynia były kilkukrotnie przebudowywane – wcześniejsze konstrukcje zabudowywano nowszymi warstwami. Schody wschodnie zbudowane zostały nad wcześniejszymi, prowadzącymi do położonej w głębi Świątyni II. U podstawy strony zachodniej wykopano jeszcze wcześniejszą Świątynię I, datowaną za pomocą badań radiowęglowych architrawu z drewna zapote na rok 569 n.e.

Po zachodniej stronie La Casa del Adivino znajdują się szerokie schody o kącie nachylenia wynoszącym 60 stopni, ozdobione po obu stronach maskami boga deszczu Chaca, prowadzące do Świątyni IV. Chociaż fasada Templo IV zbudowana została w formie olbrzymiej maski (drzwi przedstawiają rozwartą paszczę kosmicznego węża), w kształcie charakterystycznym dla stylu architektonicznego Chenes, kamienna mozaika i konstrukcja techniczna reprezentują już cechy typowe dla występującego w Uxmal stylu Puuc. Architekci majańscy potrafili nadać bujnej, barokowej architekturze Chenes ostre kontury zdobione bogatą, lecz zachowującą równowagę ornamentacją geometryczną.

Na budowli zachowała się część inskrypcji z datami, pozwalających na bliższe poznanie historii Uxmal. 

M E K S Y K

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

NAPISZ

nAPISZ DO MNIE

Lorem ipsum

podróże Peru Lima zwiedzanie

Historia Uxmal znana jest zarówno dzięki przeprowadzonym badaniom, jak też tekstom źródłowym, a przede wszystkim dzięki spisanym po konkwiście księgom Chilam Balam. W dziejach miasta można wskazać kilka charakterystycznych okresów: 

Periodo Aldeano (800 p.n.e. – 200 n.e.)

Dzięki nielicznym śladom (głównie ceramice) sądzi się, że pierwsi osadnicy przybyli do Uxmal około 800 r.p.n.e. Z okresu tego pochodzą niektóre platformy ze strefy mieszkalnej. Głównym zajęciem mieszkańców Uxmal było rolnictwo, ale z czasem społeczność wiejska zaczęła z wolna przekształcać się w centrum polityczno-administracyjne. W okresie tym powstała sieć wodociągowa, pozwalająca gromadzić wodę z niewielkich w tym regionie opadów deszczowych. Wodę gromadzono w tzw. chultunes (cysternach), wykorzystując naturalne zagłębienia terenu i kierując do nich deszczówkę.
W epoce tej władzę polityczną i ekonomiczną sprawowała wydzielona grupa możnowładców, których społeczeństwo traktowało jako pośredników pomiędzy ludźmi i bóstwami.
 
Periodo de las Centros Urbanos (200 – 1000 n.e.)
 
W okresie tym w Uxmal ukształtował się system polityczny w formie rządów teokratycznych, w którym za pośrednictwem religii klasa rządząca zdominowała i zmonopolizowała główne dziedziny życia społecznego i ekonomicznego mieszkańców miasta. Dziedziczną władzę sprawowała dynastia, która objęła rządy pod koniec ostatniego stulecia przed nasza erą. Władza rozciągała się na różne aspekty życia społecznego, zaś władcy działali jako reprezentanci społeczności Uxmal i jej pośrednicy w kontaktach z bogami.
 
W okresie tym wyróżnić możemy dwa podokresy: Clásico Temprano (200-600 n.e.) oraz Clásico Tardío (600-1000 n.e.). Podczas okresu wczesnego w Uxmal wykształcił się styl architektoniczny charakterystyczny dla regionu Puuc, chociaż widoczne są też wpływy architektury typowej dla stylu Chenes, z północnego regionu stanu Campeche. W czasie Clásico Tardío miasto przekształciło się w jeden z głównych ośrodków majańskich na północy Jukatanu, zaś o jego znaczeniu świadczą liczne przedmioty odnalezione podczas prac archeologicznych. Wykształcił się również nowy styl architektoniczny, wariant stylu Puuc, określany jako Puuc Tardío. Cecha charakterystyczną tego stylu są motywy serpentyn i dwugłowych węży, pojawiające się na fasadach budowli. Pomiędzy 700 a 1000 r.n.e. władcy Uxmal sprawowali silną władzę gospodarczą i polityczną na szerokim terytorium, obejmującym jukatańskie osady. Społeczeństwo, poza uprawą roli, utrzymywało kontakty handlowe z innymi regionami zamieszkałymi przez Majów, z których importowano obsydian i bazalt.
 
Periodo de los Estados y Señorios de Comercio (1000 – 1200 n.e.)
 
Schyłkowy okres historii Uxmal przypada na lata 1000 – 1200 n.e. Później miasto zostało opuszczone, chociaż bywało periodycznie zamieszkiwane przez ludność, która przybywała do Uxmal w celu odprawiania ceremonii w świątyniach.
 
Nowatorskie poglądy ideologiczne, które odzwierciedlone zostały w architekturze i sztuce Uxmal, pojawiły się w mieście wraz z przybyciem do niego Majów Xiu. Indianie ci wprowadzili do obowiązującej religii kult Kukulcána (Quetzalcoatla). W okresie ich panowania nastąpił rozwój handlu, kontrolowanego przez władców.
 
Po roku 1200 n.e. nastąpiło gwałtowne załamanie się procesu rozwoju regionu, a niedługo później nastąpił upadek i wyludnienie Uxmal. Przyczyny do dnia dzisiejszego nie są jasne, jednakże przypuszcza się, że mogły mieć podłoże ekonomiczne, społeczne i polityczne. 

Meksyk, Uxmal

Uxmal, Gran Pirámide (Templo Mayor) – widok ze szczytu Wielkiej Piramidy na budowle: La Casa del Adivino i Cudrángulo de las Monjas 
La Casa del Adivino (Piramida Czarownika) 
Uxmal, La Casa del Adivino (Piramida Czarownika) – wschodnia strona piramidy tworzącej spłaszczony stożek o zaokrąglonych rogach, na którego szczyt prowadzą z dwóch stron schody – po stronie zachodniej ozdobione maskami Chaca, zaś po stronie wschodniej prowadzące do Templo IV 
Uxmal, Cudrángulo de las Monjas, budowla zachodnia – pod wpływem przybyszów z Wyżyny Meksykańskiej fryz uzupełniono wizerunkami Pierzastego Węża. Motywy serpentyn i dwugłowych węży, stanowią cechę charakterystyczną stylu architektonicznego określanego jako Puuc Tardío
Plataforma del Trono 

Na wprost wschodnich schodów prowadzących do pałacu, znajduje się wielki monolit w kształcie fallusa. Nieco dalej usytuowana jest platforma, na której umieszczony został kamienny tron, ozdobiony dwoma głowami jaguara. 

Cuadrángulo de las Monjas (Czworokąt Zakonnic) 

Budowla Wschodnia 

Na dekorację budowli wschodniej składają się: plecionka nawiązująca do prostych chat Majów, maski boga deszczu Chaca oraz dwugłowe węże ułożone w trapezoidalnych kompozycjach. W budynku o długości 50 m. znajduje się pięć otworów drzwiowych, usytuowanych bezpośrednio pod dolną częścią fasady otoczoną gzymsami z połączonych filarów. Fryz budowli ozdobiony jest motywami geometrycznymi i zoomorficznymi, z widocznymi 8 spiralami symbolizującymi dwugłowe węże, zaś przy centralnym wejściu do budowli znajduje się rząd masek. Na zdobieniach z prętów krzyżowych (nawiązanie do plecionki z szałasów) przedstawione zostały ułożone w kształcie litery V rzeźbione pałeczki ceremonialne, zakończone głowami węży. Według jednej z teorii mogą one symbolizować źdźbła zboża (ikonografia na południowym budynku nawiązuje do jego uprawy). Na środku motywów dekoracyjnych przedstawiających pałeczki ceremonialne umieszczona zostały stylizowane głowy przedstawiające któregoś z władców lub też maski z przybraniem głowy, zdobione muszlami, klejnotami oraz piórami. 

Uxmal, Cudrángulo de las Monjas, budowla wschodnia – na zdobieniach z prętów krzyżowych (nawiązanie do plecionki z chat Majów) przedstawione zostały ułożone w kształcie litery V rzeźbione pałeczki ceremonialne, zakończone z obu stron głowami węży. Na środku motywów dekoracyjnych przedstawiających te pałeczki umieszczone zostały stylizowane głowy przedstawiające któregoś z władców lub też maski z przybraniem głowy, zdobione muszlami, klejnotami oraz piórami

Budowla Północna 

Wznosząca się na cokole fasada pałacu po północnej stronie kompleksu ma długość 85 m. Do pałacu prowadzą szerokie schody otoczone halą kolumnową. Na fryzie ozdobnym budowli północnej znajdują się maski oraz motywy dekoracyjne przedstawiające węże, jaguary oraz wzory nawiązujące do chat Majów. W grupie północnej znajduje się niewielki budynek znany jako Templo de Venus, który nazwę swą zawdzięcza umieszczonemu na fryzie rzędowi symboli związanych z Wenus.  

Trudno dokładnie określić znaczenie elementów geometrycznych, paneli z maskami oraz motywów figuralnych – przypuszczalnie związane są one z legitymacją nadprzyrodzonej władzy dynastycznej, zaś niektóre nawiązują do jeńców pojmanych w bitwie. Na fryzie budowli północnej przedstawione zostały różne warianty masek boga deszczu, zwieńczone na górze maskami bóstwa o wytrzeszczonych oczach, reprezentującego Tlaloca – boga deszczu z Wyżyny Meksykańskiej. Wydaje się, że wizerunek Tlaloca – boga deszczu starożytnego Teotihuacán, przeniknął do Uxmal właśnie stamtąd. Tlaloc występuje w sztuce Majów późnego okresu klasycznego w kontekstach związanych z wojną, upustem krwi oraz ofiarami. 

Miniatury chat Majów, przedstawione nad kilkoma wejściami do budowli, zwieńczone są dwugłowymi wężami – podobnymi do ceremonialnych bereł trzymanych przez majańskich władców na niektórych stelach. Niewielkie rzeźby przedstawiające jaguara pod wejściami do chat, stanowiły trony dla figur władców osadzonych w tych wejściach.

Uxmal, Cudrángulo de las Monjas, budowla północna – do mierzącego 85 m. długości pałacu prowadzą szerokie schody otoczone halą kolumnową. Na fryzie ozdobnym znajdują się elementy geometryczne, maski oraz motywy dekoracyjne przedstawiające węże, jaguary oraz wzory nawiązujące do szałasów Majów

Budowla Zachodnia 

Budowla zachodnia posiada najbogatsze zdobienia, aczkolwiek są one zarazem najtrudniejsze do zinterpretowania. Na fryzie widoczne są liczne przeróbki, które zmieniły jego znaczenie. Pierwotnie na tle krzyżowych prętów przedstawione były meandry schodowe oraz maski Chaca. Na tle wykonanych w reliefie płaskim elementów geometrycznych wyróżniają się wypukłe, zaokrąglone rzeźby postaci oraz węży. Pod wpływami przybyszów z Wyżyny Meksykańskiej, fryz uzupełniono wizerunkami Pierzastego Węża. Motywem przewodnim przedstawionym na fryzie jest rzeźbiony tron, na którym zasiada władca w bogato zdobionym piórami nakryciu głowy. 

Uxmal, Cudrángulo de las Monjas, budowla zachodnia – na tle wykonanych w reliefie płaskim elementów geometrycznych wyróżniają się wypukłe, zaokrąglone rzeźby postaci oraz węży

Budowla Południowa 

Fryz w budowli południowej zdominowany został przez maski Chaca, umieszczone na kratownicy nawiązującej do majańskich chat.  

W pałacach Cuadrángulo de las Monjas znajdują się dwa rzędy komnat (w sumie ponad 50 pomieszczeń), zaś na środku wschodniego pałacu znajduje się przestrzenny apartament reprezentacyjny z sześcioma pomieszczeniami.  

Uxmal, Cudrángulo de las Monjas – fryz w budowli południowej zdominowany został przez maski Chaca, umieszczone na kratownicy nawiązującej do majańskich chat

El Palomar stanowi część południowo-zachodniego kompleksu budowli Uxmal, usytuowanego po wschodniej stronie Gran Pirámide. Kompleks zawdzięcza swą nazwę ząbkowanemu grzebieniowi z otworami w kształcie okien, które przypominają gołębnik. W miejscu tym również znajduje się łuk triumfalny, a budowle wokół dziedzińca nie łączą się na rogach. Zabudowania dziedzińcowe są charakterystyczne dla urbanizacji Uxmal. 

Gdzieniegdzie w kamiennej strukturze budowli zachowały się fragmenty stiukowych dekoracji. Tego typu grzebienie dachowe nie są spotykane w regionie wzgórz Puuc, a charakteryzują raczej architekturę typową dla wschodniego wybrzeża Jukatanu.  

Uxmal, El Palomar (Gołębnik) – część południowo – zachodniego kompleksu budowli, zawdzięczająca swą nazwę ząbkowanemu grzebieniowi z otworami w kształcie okien
El Palomar (Gołębnik) 
El Juego de Pelota 

Boisko do rytualnej gry w piłkę płożone jest pomiędzy Cuadrángulo de las Monjas a Palacio del Gobernador. Zaprojektowane na planie prostokąta, charakteryzuje się lustrzaną symetrią budowli wchodzących w skład kompleksu. 

Na gładkich murach znajdowały się kamienne pierścienie poryte hieroglificznymi inskrypcjami. Przy obu skarpach ograniczających boisko stały budowle spełniające funkcję trybun dla widzów, skąd elita Uxmal obserwowała przebieg rytualnego współzawodnictwa między dwoma drużynami. Odkryto tu inskrypcje, z których jedna wskazuje datę 649 n.e. (prawdopodobnie data wzniesienia budowli), zaś inna rok 901 n.e. (prawdopodobnie data przebudowy boiska). Przy przebudowie boiska wprowadzono nowy element zdobiący – rzeźbiony wałek wokół boiska, przedstawiający Pierzastego Węża.  

Templo Mayor (Gran Pirámide) 

Wielka piramida - dziewięciostopniowa piramida schodkowa usytuowana jest w kierunku południowo – wschodnim od Palacio del Gobernador i na wschód od El Palomar. Szerokie schody prowadzą na szczyt budowli do Templo de Guacamayas, której fasadę zdobią symbole guacamayas – zwierząt związanych z kultem solarnym. Jej narożniki zdobią trzy zoomorficzne maski. 

Dystyngowana konstrukcja Palacio del Gubernador stanowi wyraz wirtuozerii architektów majańskich i jest prawdopodobnie ostatnim dziełem artystów z Uxmal. Budowle wzniesione w tym ośrodku świadczą o tym, iż architektoniczne konwencje charakterystyczne dla centralnego Meksyku w niewielkim stopniu przeniknęły do stylu Puuc. Natomiast architekturę odnalezioną w Uxmal śmiało możemy odkreślić mianem architektonicznego odrodzenia Majów – okresem neoklasycyzmu w ich sztuce. 

Mierząca niemal 100 m. długości budowla, składa się z trzech osiowo symetrycznych odcinków: budowli środkowej o długości 55 m. oraz dwóch skrzydeł (każde o długości 15 m.), połączonych z budynkiem głównym dwoma sklepieniami wspornikowymi (łukami bram) o wysokości 7 m. Pierwotnie były one otwarte i tworzyły korytarze pomiędzy bryłami budynków, później zostały zamurowane, a przed nimi ustawiono kolumny.  

El Palacio del Gobernador usytuowany jest na wysokim cokole, do którego platformy prowadza szerokie schody. Kubatura wszystkich czterech nałożonych na siebie na wysokość 18 m. esplanad wynosi 250.000 m3, co odpowiada 450.000 – 500.000 tonom materiału.  

Dostęp do pomieszczeń wewnętrznych umożliwia jedenaście otworów drzwiowych. W środkowym budynku znajduje się ich siedem, usytuowanych w taki sposób, że regularnie powtarzające się szerokości stojących pomiędzy nimi nierównych murów są symetryczne. Odstępy pomiędzy otworami drzwiowymi wzdłuż całej budowli, można określić za pomocą następującego wzoru: A AA A – B BB AA B B AA BB B – A AA A, gdzie A równa się 3 metrom, zaś B wynosi 3,5 m., co daje następujące wartości wyrażone w metrach: 3 6 3 – 3,5 7 6 3,5 3,5 6 7 3,5 – 3 6 3. Jak z powyższego wynika, niesymetryczność przy wyznaczaniu odległości pomiędzy otworami drzwiowymi była pozorna i zamierzona. 

Otwory drzwiowe prowadzą do ponad 20 przesklepionych komnat, z których jedne miały wymiary 4x2,5 m., zaś inne, położone w środku pałacu, były wielkimi salami gościnnymi o wymiarach 4x20 m., gdzie odbywały się dworskie ceremonie.  

Wzdłuż całej fasady ponad otworami drzwiowymi znajduje się szeroki fryz reliefowy, składający się z kamiennej mozaiki, z gzymsami wysuniętymi nad i pod fryzem. Ta dekoracyjna powierzchnia o wysokości około 4 m. i powierzchni prawie 1000 m2, składa się z powtarzających się elementów, świadczących o wykształceniu się w Uxmal seryjnej produkcji poszczególnych elementów zdobiących budowle. Na fasadzie El Palacio del Gobernador widoczne są następujące elementy: 

1.      rzeźba reliefowa nad środkowymi drzwiami,  

2.      nasadzone na siebie i ułożone falami na fryzie maski Chaca na rogach budowli, 

3.      meander schodkowy z symbolami słońca, 

4.      krata z drążkami, będąca kamiennym odpowiednikiem plecionki z szałasów. 

Największy pojedynczy figuralny motyw na całym wschodnim fryzie budowli umieszczony jest ponad centralnym wejściem do dużej izby. Tło dla centralnej postaci, przedstawiającej władcą miasta, stanowi 8 lasek ceremonialnych w kształcie dwugłowych węży (oznaka władzy Majów), pomiędzy którymi zachowały się inskrypcje związane m.in. ze zjawiskami astronomicznymi. Pozbawiona głowy i rąk rzeźba reprezentująca władcę zasiada na półkolistym piedestale ozdobionym dyskami. Ramiona władcy okrywa obszerna peleryna, na środku której umieszczony został medalion. Głowę postaci otaczało zachowane do dziś ogromne, ozdobione piórami nakrycie głowy. Powtarzające się motywy dekoracyjne po obu stronach postaci władcy łączą go z siłami symbolizowanymi przez te motywy: bogiem deszczu przedstawionym w formie masek Chaca i wyobrażeniami słońca opisanymi na schodach meandrów. Związek między ludem a władcami wyraża kamienna krata symbolizująca plecionkę ścian szałasów, w których żyli mieszkańcy Uxmal. 

Na fasadzie budowli zachowały się inne puste trony oraz ramy podtrzymujące ozdobne przybrania głowy, natomiast nie zachowały się inne resztki figur władców. Wszechobecne maski Chaca, spoglądające z góry na to wszystko, zdają się być dowodem kruchości wielkich władców wobec potęgi boga deszczu. 

Na fryzie zdobiącym El Palacio del Gobernador znajduje się 230 masek Chaca, 106 meandrów schodkowych oraz około 300 m2 krzyżowych krat prętowych. Maski zdobiące fasadę Palacio del Gubernador są symbolami nadprzyrodzonej władzy nadanej władcy przez bogów. Władca, działając z ich woli był orędownikiem i ofiarodawcą całej społeczności.  

Każda z masek Chaca o wysokości 120 cm. i szerokości 60 cm składa się z 19 symetrycznie ułożonych kamieni budowlanych. Jeden z nich tworzy wygięty nos, cztery przedstawiają uszy. Dla ornamentów pod i nad uszami, jak i dla oczu zużyto po dwa kamienie, dwa następne tworzą kolejno brwi, policzki i szczęki. 

Kratownica fryzu składa się z kwadratowych płyt kamiennych o długości boku 20 cm., w których wyryty jest krzyż. Na cały fryz zużyto 6000 identycznych płyt. Seryjna produkcja wielu identycznych elementów wymagała zorganizowanego podziału pracy.  

Przed Palacio del Gubernador usytuowany jest tzw. Tron Dwugłowego Jaguara. W odróżnieniu od większości budowli w Uxmal, usytuowanych  w kierunku północ – południe, Pałac Gubernatora zwrócony jest frontem ku południowemu wschodowi, w kierunku gdzie na niebie pojawia się Wenus jako Gwiazda Poranna. Ponad 200 masek boga deszczu Chaca, zdobiących fasadę pałacu, nosi na dolnych powiekach symbole Wenus. 

Uxmal, El Palacio del Gobernador (Pałac Guwernera) – mierząca niemal 100 m. długości budowla, składająca się z trzech osiowo symetrycznych odcinków: budowli środkowej o długości 55 m. oraz dwóch skrzydeł (każde o długości 15 m.), połączonych z budynkiem głównym dwoma sklepieniami wspornikowymi (łukami bram) o wysokości 7 m., które zostały zamurowane
El Palacio del Gobernador (Pałac Guwernera) 

Budowla wyróżniająca się prostotą i harmonią architektoniczną. Cylindryczne tralki tworzą ponad trzema otworami drzwiowymi fryz otoczony gzymsem środkowym i potężnym gzymsem głównym, ozdobionym rzeźbami przedstawiającymi żółwie. Każdy z żółwi zdobiących gzyms jest inny i posiada inaczej ozdobioną skorupę. Majowie łączyli żółwie z bogiem deszczu. Strop po zachodniej stronie budynku zapadł się, ukazując oparty na kroksztynach łuk, który go podtrzymywał. 

Uxmal, La Casa de las Tortugas (Dom Żółwi)
La Casa de las Tortugas (Dom Żółwia) 
La Casa de la Vieja (Dom Starej Kobiety) 

Niewielki kompleks położony przy południowo-wschodnim narożniku Palacio del Gobernador, jedna z najstarszych budowli w Uxmal, z której pozostały praktycznie same ruiny. Przed budowlą znajduje się kilka kamiennych fallusów.