Kompleks tem składa się z dwóch platform ukształtowanych w formie litery I. Znajduje się tu 5 marcadores (pionowo mocowanych obręczy do gry w pelotę) – trzy z nich położone są wzdłuż osi centralnej. Chociaż niegdyś wszystkie ozdobione były inskrypcjami, tylko na niektórych zachowały się pozostałości glifów. Prawdopodobnie budowla ta została wzniesiona za panowania Escudo-Jaguara I.

Bardzo interesujący zespół tworzą budowle oznaczone numerami: 12, 13, 10, 74 oraz 11. Cechą charakterystyczną budynku nr 12 jest harmonijne rozmieszczenie przestrzenne oraz liczne wejścia i dziedzińce otoczone korytarzami, co pozwala przypuszczać, że zespół pełnił funkcję Pałacu. W fasadzie głównej Edificio 12 znajduje się 7 otworów wejściowych. Jedno wejście zlokalizowane jest również w fasadzie bocznej. Inskrypcje zachowane na ich nadprożach przedstawiają linię dynastyczną Yaxchilán, począwszy od objęcia władzy przez władcę znanego jako Jaguar-Progenitor w roku 360 n.e. Sektor trzeci Gran Plaza ograniczony jest od zachodu przez niską, niezbadaną platformę określaną jako Edificio 8, a od północy przez budowle nr 7,6 i 5, z których zbadano dotychczas jedynie dwie pierwsze. Obie powstały we wczesnej fazie istnienia ośrodka, a wewnątrz Edificio 7 odkryto modyfikowaną substrukturę.

M E K S Y K

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

M E K S Y K

 

 

 

 

NAPISZ

nAPISZ DO MNIE

Lorem ipsum

podróże Peru Lima zwiedzanie
Yaxchilán to miasto Majów, położone w gęstym lesie porastającym brzegi Usumacinty – rzeki wyznaczającej granicę pomiędzy Meksykiem a Gwatemalą. W okresie klasycznym Río Usumacinta była ważnym szlakiem handlowym umożliwiającym rywalizację pomiędzy miastami Peténu i Chiapas. Yaxchilán w okresie rozkwitu było dużym miastem handlowym, na terenie którego znajdowało się wiele budowli – piramid, pałaców oraz boisk do gry w piłkę. Budynki wznoszone były na licznych akropolach, a niektóre sięgają nawet 50 m. ponad poziom koryta rzeki. Historia miasta jest w dużej mierze znana dzięki nadprożom świątyń pokrytymi hieroglificznymi napisami. Nadproża w pałacach są rzeźbione w kamiennych płytach, a nie jak np. w Tikal w drzewie zapote. Dynastia rządząca Yaxchilán od 320 r.n.e. przeżywała okres świetności na przełomie siódmego i ósmego stulecia, w czasach panowania władców: Escudo-Jaguara I, Pájaro-Jaguara IV oraz Escudo-Jaguara II. Wydaje się jednak, że w okresie tym wojska Pakala z Palenque pokonały wojska Escudo-Jaguara. Chociaż w inskrypcjach sporządzonych na rozkaz tego ostatniego nie ma o tym fakcie żadnej wzmianki, wydarzenie to zostało opisane w Palenque.  

Podczas gdy Escudo-Jaguar I prowadził wojowników na wojnę, jego małżonka – Królowa Xok pełniła w Yaxchilán ważną rolę polityczną. Na płaskorzeźbach przedstawiona została podczas przewodniczeniu ceremonii, udziału w rytuałach oraz podając hełm mężowi ruszającemu na wojnę. Yaxchilán był jednym z największych majańskich ośrodków okresu klasycznego (250 – 900 r.n.e.). Z małej osady rolniczej i myśliwskiej szybko przekształcił się w jedno z ważniejszych miast w regionie. Sądzi się, że zyskał duże znaczenie już w czasach rządów Cráneo-Mahk’ina I, który objął władzę ok. 410 r.n.e. W tym czasie cały region zdominowany był przez Tikal, zaś Yaxchilán był, przed zjednoczeniem z Piedras Negras, jedyną bramą do regionu okolic Palenque. Prawdopodobnie w okresie wstąpienia na tron Yaxchilán władcy Cráneo-Mahk’ina II (526 r.n.e.) miasto przekształciło się stolicę całego regionu zyskując wpływy polityczne w miastach takich jak El Chicazapote, Anaifé, La Pasadita czy El Cayo, co odnotowane zostało na glifach w innych ośrodkach. 

Meksyk, Yaxchilán

Yaxchilán, fragment nadproża nr 3 w Edificio 33
Gran Plaza
Yaxchilán, Edificio 16 – budowla pełniła funkcje rytualne i wydaje się, że była wykorzystywana w trakcie ceremonii oczyszczenia przed grą w pelotę
Obecnie tylna część budowli oznaczonej jako Edificio 19 pełni funkcję wejścia do strefy i znana jest jako Labirynt, z uwagi na zespół korytarzy na dwóch poziomach. Wyższy, wychodzący na Gran Plaza, składa się z korytarza głównego i kilku przylegających pomieszczeń. Dwa wąskie schody prowadzą do galerii podziemnych. Jedna z galerii jest nadal zamknięta, więc jej rozmiar i przeznaczenie pozostają tajemnicą. Według niektórych badaczy, w budowli tej przygotowywano się pod kierunkiem kapłanów do rytuału inicjacji.

W pierwszym sektorze Gran Plaza znajduje się pięć budowli. Najważniejszymi z nich są budowle nr 17,16 i 14. Pierwsza z nich to łaźnia parowa. Pozostałe pełniły funkcje rytualne i wydaje się, że były wykorzystywane w trakcie ceremonii oczyszczenia, towarzyszącej grze w pelotę.
Edificio 6 
Budowla nazywana również El Templo Rojo, z uwagi na kolor pokrywającego ją stiuku. Na dachu zachowała się część ażurowego grzebienia. Wewnątrz, podobnie jak w budowlach oznaczonych numerami 33 i 25, odkryto dużą ilość ceramiki oraz kamienne modlitewniki. Obecnie, wiele stuleci po opuszczeniu Yaxchilán przez dawnych mieszkańców miasta, grupy Lacandonów mają zwyczaj odwiedzać to miejsce i odprawiać uroczystości ku czci dawnych bóstw. Maska zdobiąca fasadę budowli posiada cechy charakterystyczne dla późnego okresu preklasycznego: szeroko rozszczepione brwi, duże owalne usta, oczy osadzone w większych owalach oraz uszy ozdobione owalnymi wisiorami.
Yaxchilán, Edificio 6
Około 600 r.n.e. nastąpiła wyraźna przerwa we wznoszeniu stel, zapewne wskutek destabilizacji politycznej w regionie. Okres ten trwał do roku 630 n.e., kiedy na tronie Yaxchilán zasiadał Pájaro-Jaguar III. Jego syn, Escudo-Jaguar I, który wstąpił na tron w roku 681, rozpoczął ekspansję terytorialną. Jego rządy charakteryzowały się ciągłymi walkami z innymi miastami.

Escudo-Jaguar I miał trzy żony: Pez-Puño, Serpiente-Blanca oraz Ik-Cráneo. Ostatnia z nich była matką następnego władcy, Pájaro-Jaguara IV. Po śmierci Escudo-Jaguara I w 742 r.n.e., rozpoczął się trwający około 10 lat okres bezkrólewia, w czasie którego, jak się wydaje, rządy przejęła jego trzecia żona.  

Za czasów Pájaro-Jaguara IV Yaxchilán definitywnie ukształtowało swoje dominium i pozycję w regionie. Władca ten wzniósł wiele budowli oraz różne monumenty, na których został przedstawiony wraz ze swoimi żonami i deputowanymi, w aspekcie traktującym o konieczności umocnienia i poszerzenia sojuszy politycznych, gwarantujących stabilność w regionie. W roku 757 Escudo-Jaguar IV oficjalnie ogłosił następcą tronu swego pięcioletniego syna, Pájaro-Jaguara II. Ostatnia wzmianka o dynastii władców Yaxchilán została umieszczona na nadprożu 10 około 808 r.n.e. Przedstawiony tam został władca Mahk’ina-Cráneo III, który prawdopodobnie był synem Escudo-Jaguara II.  

Architektura Yaxchilán dostosowana jest do topografii terenu i biegu rzeki – budowle rozciągają się ze wschodu na zachód wzdłuż szerokiego placu ograniczonego od południowej strony przez serię podwyższeń stanowiących podstawy budynków. Budowle wzniesione w Yaxchilán stylem podobne są do budowli wzniesionych za panowania Pakala w Palenque. Mają to samo oblicowanie muru, dachy mansardowe oraz ażurowe, zdobione stiukowymi rzeźbami grzebienie, tzw. crestería. Budowie miasta towarzyszyło podnoszenie terenu, dojścia do akropolu są sztucznie zbudowane, schody prowadzą wzdłuż wzniesień do świątyni, a na szczytach tych wzniesień znajdują się piramidy.  

Imiona poszczególnych władców są znane dzięki glifom, które ich przedstawiają. Władcę Escudo-Jaguara I reprezentuje symbol, na którym pojawia się tarcza oraz jaguar. Na glifie przedstawiającym Pájaro-Jaguara IV widać małego kota z piórami na plecach i ptakiem osadzonym na głowie.
Río Usumacinta w drodze do Yaxchilán
Edificio 14 lub Juego de Pelota
Ostatnią grupą budowli tworzących stanowisko jest zespół określany mianem akropolu zachodniego. W zespole tym wyróżniają się budowle oznaczone numerami 42 i 44, ze względu na inskrypcje zdobiące ich nadproża i stopnie.

Główna fasada Edificio 42 zwrócona jest w stronę Edificio 33. Zachowało się na niej środkowe nadproże przedstawiające trzymającego berło Pájaro-Jaguara IV, rozmawiającego ze swoimi wojownikami. Inskrypcje w Edificio 44, wzniesionym przez Escudo-Jaguara I, upamiętniają jego najważniejsze bitwy. Edificio 48, podobnie jak Edificio 17, pełnił funkcję łaźni parowej. 
Acrópolis Oeste
Edificio 21 
Na południowym skraju Gran Plaza zaczyna się seria platform, na których znajdują się różne grupy budowli. Wśród nich wyróżnia się Edificio 21, z uwagi na stiukową dekorację pokrywającą tylną ścianę budowli oraz stojącą wewnątrz stelę 35. Na stiukowych rzeźbieniach widoczne są cztery kobiety oraz jeden mężczyzna, siedzący na taborecie ozdobionym wielkimi głowami węży, z których szczęk wynurza się postać boga. Centralna postać to być może królowa Dama Ik-Cráneo, przedstawiona również na steli upamiętniającej ważny rytuał upuszczania krwi, celebrowany przez władców i kapłanów. W trakcie rytuału kobiety zazwyczaj okaleczały sobie język, zaś mężczyźni penisa. Ik-Cráneo - trzecia żona Escudo - Jaguara I i matka Pajaro - Jaguara IV, przybyła do miasta najprawdopodobniej z ośrodka w Calakmul. Określana jako Pani Gwiazdy Wieczornej, przedstawiana jest często w bogato zdobionym nakryciu głowy oraz z narzędziami służącymi do odprawiania ceremonii upuszczania krwi.
Yaxchilán, stela 35 w Edificio 21
Chociaż nie zachowało się sklepienie tej budowli, pozostała wspaniała seria nadproży, porównywalnych do tych z Edificio 12, na których również przedstawiona została linia dynastyczna władców Yaxchilán. Budowla powstała za czasów panowania Pájaro-Jaguara IV.
Edificio 22
Edificio 23
Yaxchilán, nadproże nr 14 w Edificio 23 na zdjęciu własnym oraz rysunku Lindy Schele
W budowli tej znajdowały się cztery wspaniale zdobione nadproża. Pierwsze z nich znajduje się nad jednym z wejść bocznych, dwa kolejne zostały wywiezione do British Museum, zaś czwarte znajduje się obecnie w Sala Maya w Museo Nacional de Antropología w mieście Meksyk. Nadproża te przedstawiają Escudo-Jaguara I oraz jego żonę – Dama Puño-Pez, odprawiających rytuał upuszczania krwi, związany być może z objęciem władzy w Yaxchilán.  

Nadproże 14, znajdujące się nad drzwiami nr 3, przedstawia Escudo-Jaguara I oraz jego pierwszą żonę Dama Puño-Pez jako uczestników rytuału związanego z Wężem Wizji. Postać wyłaniająca się z paszczy węża jest antenatem lub bogiem, z którym chciano nawiązać kontakt.
Yaxchilán, nadproże nr 24 w Edificio 23 na zdjęciu własnym (wykonanym w British Museum) oraz rysunku Lindy Schele
Nadproże 24 przedstawia scenę rytuału upuszczania krwi. Bogato odziana królowa przeciąga przez dziurę przekłutą w języku sznur wysadzany cierniami. Władca stoi powyżej trzymając pochodnię. 
Yaxchilán, nadproże nr 25 w Edificio 23 na zdjęciu własnym (wykonanym w British Museum) oraz rysunku Lindy Schele
Nadproże 25 przedstawia kulminacyjny moment rytuału samoofiary. Z podpalonego papieru  nasączonego krwią upuszczoną sobie w ofierze przez królową, wyłania się dwugłowy wąż, z którego paszczy wyłania się koścista głowa boga wojny oraz założyciel dynastii Yaxchilán, Jaguar - Penis. Wąż reprezentuje przejście pomiędzy dwoma światami, jego otwarte paszcze stanowią portal. 
Yaxchilán, nadproże nr 26 w Edificio 23 - Museo Nacional de Antropología
Na nadprożu 26 król Escudo-Jaguar odbiera z rąk małżonki hełm wojenny. Monumentalna forma i szczegółowo wykonane fragmenty reliefu dowodzą, że sztuka w Yaxchilán przezywała swój największy rozkwit w VIII w.

Pomiędzy budowlami 21 i 22 położone są monumentalne schody prowadzące do budowli oznaczonych numerami 25, 26 i 33. Schody kończą się przy tej ostatniej, wzniesionej za rządów Pájaro-Jaguara IV. 
Edificio 33
Budowla ta wznosi się ponad brzegiem Río Usumacinta i zwana jest również Pałacem Książęcym. W budowli tej zachowały się wspaniale zdobione nadproża oraz znajdujący się w jej wnętrzu, pozbawiony głowy posąg Pájaro-Jaguara IV datowany na 757 r., z którym związany jest popularny wśród miejscowych Indian Lakandon mit. Wierzą oni, że rzeźba ta przedstawia mitycznego władcę Ach-Bilam Ahau Balam, którego głowa, w momencie powrotu na swoje dawne miejsce, spowoduje kataklizm wywołany zstąpieniem na ziemię niebiańskich tygrysów zwanych Kon, które pożrą wszystkie żywe istoty i świat przestanie istnieć. W rzeczywistości głowa władcy w XIX w. padła łupem drwali. Budowla powstała w okresie panowania władcy Pájaro-Jaguara IV, co wynika z płaskorzeźb oraz inskrypcji pokrywających budowlę. Pierwotnie budowla posiadała zdobione hieroglifami schody, z rzeźbionymi scenami przedstawiającymi grę w piłkę.
Yaxchilán, Edificio 33 – budowla, zwana również Pałacem Książęcym, wzniesiona została w okresie panowania Pájaro-Jaguara IV
W Edificio 33 zachowały się wspaniałe nadproża. Nadproże nr 1 wykonane zostało dla uczczenia wstąpienia na tron Pajaro - Jaguara IV, który ukazany został w tradycyjnym przybraniu głowy z berłem boga K oraz tarczą boga GIII - tradycyjnymi w ikonografii Majów symbolami związanymi z wstąpieniem na tron. Nadproże nr 2 wykonane zostało dla upamiętnienia piątych urodzin syna Pajaro - Jaguara IV. Ikonografia nawiązuje do bogów GI i GIII, tradycyjnie łączonych ze Słońcem i Wenus. Nadproże nr 3, wykonane dla uczczenia obchodów końca okresu hotun, przedstawia Pajaro - Jaguara IV w przybraniu głowy w kształcie zwiniętego węża i z berłem boga K w ręku personifikującego się z bogiem Chac Xib Chac, co symbolizować ma diadem boga GI - symbol Wenus. Przybranie głowy uzupełnia opaska na czole i pióra ptaka muan. Władcy towarzyszy 3 Katun Cahal, noszący dynastyczne szaty władców Yaxchilán i medalion akbal.

W położonej powyżej części miasta, skąd roztacza się widok na gęstą selvę, znajdują się budowle oznaczone numerami 39, 40 i 41. W Edificio 40 zachowała się część crestería oraz pozostałości fresków zdobiących wnętrze budowli. Z inskrypcji odczytanych na steli 11, budowla ta została wzniesiona za czasów Pájaro-Jaguara IV. Stela ta obecnie usytuowana jest na Gran Plaza i przedstawia dwie stojące postaci, zwrócone do siebie twarzami: Escudo - Jaguara I oraz jego syna  Pajaro - Jaguara IV. Na stelach i rzeźbionych stopniach w budowli 41 przedstawione zostały osiągnięcia jej twórcy – Escudo-Jaguara I.
Yaxchilán, nadproża nr 1, 2 i 3 w Edificio 33 na zdjęciach własnych oraz rysunkach Lindy Schele